Noord-Hollandse kust

Hoe de streek voelt

Aan de Noord-Hollandse kust begint de dag bij de duinovergang. Je loopt het zand op, en dan ligt de Noordzee voor je, met een strandpaviljoen in de verte en verder vooral ruimte en wind. Vanaf Utrecht rijd je er in ongeveer een uur en drie kwartier naartoe, 110 kilometer, dus op de eerste middag sta je al met je voeten in het water.

De streek loopt van Den Helder tot Egmond aan Zee. In het noorden, in de Kop van Noord-Holland, is het land achter de duinen grotendeels polder: vlak, open, met de horizon ver weg. Naar het zuiden worden de duinen hoger en breder. Bij Schoorl groeien heide, naaldbos en loofbos in het duin, en tussen Bergen en Wijk aan Zee ligt het Noordhollands Duinreservaat, een groot bos- en duingebied waar je een hele dag kunt wandelen.

De dorpen zijn klein en elk een beetje anders. Egmond aan Zee groeide uit een vissersdorp, Callantsoog was een boerendorp dat zich in de twintigste eeuw ook op toerisme ging richten. Bergen trekt al sinds ongeveer 1900 schilders en schrijvers.

Duinen of polder

Je kiest hier tussen twee landschappen die pal naast elkaar liggen. Aan de zeekant liggen strand en duin, op veel plekken als natuurgebied. Het Zwanenwater, ten zuiden van Callantsoog, bestaat uit vochtige duinvalleien, duinheide en duinmeren, en je ziet er lepelaars. Bij Petten ligt voor de oude Hondsbossche Zeewering, een dijk met een dek van basaltblokken, nu een breder strand met nieuwe duinen: de Hondsbossche Duinen.

Achter de duinen begint de polder. Rond Den Helder en Julianadorp bestaat het buitengebied vooral uit bollenvelden, die in de lente in banen van kleur liggen. Daar fiets je over rechte polderwegen, met de wind vrij spel en de duinen als lage rand aan de horizon.

Waar je slaapt, bepaalt je dag. In of tegen het duin heb je de zee op loopafstand. Aan de polderkant zit je ruimer en stiller, en pak je de fiets naar het strand. Bergen en Schoorl liggen op de overgang: Schoorl ligt aan de oostkant van de Schoorlse Duinen, en het Klimduin komt direct in het dorp uit.

Kies je plaats

Julianadorp aan Zee is gebouwd voor vakantie. De badplaats hoort bij de gemeente Den Helder en bestaat vooral uit vakantiebungalows op een aantal parken; aan het strand staan paviljoens. Een oude dorpskern heeft het niet, maar voor een gezin dat elke dag naar het strand wil, is dat geen gemis.

Callantsoog is wel een echt dorp, gebouwd in een duinvallei, met een oude kerk en een reddingsstation van de KNRM. Het Zwanenwater ligt aan de zuidkant van het dorp. Kies Callantsoog als je strand en natuur wilt combineren en de dag graag met een wandeling door de duinvalleien afsluit.

Sint Maartenszee is kleiner en stiller. De badplaats ligt ten noorden van Petten, met campings en bungalowparken in en rond het dorp. Aan de rand ligt het natuurreservaat Wildrijk, bekend om de wilde hyacinten die er bij duizenden bloeien, en voor kinderen is er attractiepark De Goudvis. Dit is de plek voor wie het rustig wil hebben, met het Zwanenwater meteen ten noorden van het dorp.

Egmond aan Zee is een badplaats met meer leven. Het oude vissersdorp heeft de vuurtoren J.C.J. van Speijk, waarvan de voet een graftombe is die herinnert aan luitenant-ter-zee Jan van Speijk. Landinwaarts, in Egmond-Binnen, staat de Sint-Adelbertabdij, nog altijd een benedictijnenabdij. Egmond past bij wie na het strand graag tussen de mensen zit.

Bergen en Bergen aan Zee horen bij elkaar. Bergen is een kunstenaarsdorp, met een villawijk in de stijl van de Amsterdamse School en in de zomermaanden kunstmarkten rond de Ruïnekerk. Bergen aan Zee ontstond pas aan het begin van de twintigste eeuw, als badplaats aan het strand; er staat het Zee-aquarium, en surfers en catamaranzeilers komen er graag. Wie bos, kunst en zee in één week wil, zit hier goed.

Wat je er doet

De duinen zijn de hoofdzaak. In de Schoorlse Duinen, beheerd door Staatsbosbeheer, lopen wandel- en fietspaden door heide en bos, en een lange trap brengt je naar de top van de Catrijper Nok. Aan de zeekant ligt De Kerf, een inham in de duinenrij waar de zee bij springtij en storm landinwaarts stroomt en zeekraal groeit. Zuidelijker wandel je door het Noordhollands Duinreservaat van PWN, het waterleidingbedrijf dat in deze duinen ook drinkwater wint.

Alkmaar ligt vlak achter de kust. In het seizoen is er op vrijdagochtend de kaasmarkt op het Waagplein, waar kaasdragers in witte pakken met strohoed de kazen op berries naar de weegschaal in de Waag dragen.

In Den Helder vul je makkelijk een dag met zee en marine. Het Marinemuseum staat op de oude rijksmarinewerf Willemsoord, en in Huisduinen ligt Fort Kijkduin, gebouwd in opdracht van Napoleon, met een museum en een zeeaquarium. Vanuit Den Helder vaart de veerboot van TESO naar Texel, dus een dag naar het eiland zit er ook in.

En dan is er het strand zelf: bouwen, vliegeren, de branding in, en ’s avonds over de fietspaden door de duinen terug naar huis.

Wanneer je gaat

De beste maanden zijn mei tot en met september. In het voorjaar staan de bollenvelden achter de duinen in bloei, en in mei en juni heb je op het strand nog volop plek. In juli en augustus valt de zomervakantie en zijn strand en dorpen op hun drukst, zeker op warme dagen. September is voor wie geen schoolgaande kinderen heeft een fijne maand: de drukte is weg en de avonden zijn nog licht.

Buiten die maanden is de kust er ook, maar dan in een andere stemming: storm, schuim op het strand en een lange wandeling in een dikke jas.

Minder geschikt voor

Wie in warm zeewater wil zwemmen. Zelfs in augustus is de Noordzee hier gemiddeld maar zo’n 19 graden. Kinderen springen er graag in de branding, maar lang zwemmen doe je in dit water niet snel, en wie het water van de Middellandse Zee gewend is, staat er vooral tot zijn knieën in.

Bijgewerkt op 13 oktober 2026